Het persspectrum – tegenwoordig – bestaat uit kranten vol geschiedenis, met een eigen identiteit, waarden en normen en vooral feiten.
Maar er is een probleem. De pers blijft een economisch gegeven; hoe moeten de journalisten hun boterham verdienen? Daarom zijn er vaak advertenties in deze kranten, zowel gedrukt als digitaal. Of er is een betaalmuur voordat je de artikels kan lezen; is dit verantwoord?
De druk van adverteerders is groot, zij betalen je loon. Ben je dan nog vrij in wat je wel of niet mag zeggen? Als één van je grootste adverteerders een schandaal pleegt, zul je hier dan over schrijven en de kans lopen hun te verliest als adverteerder. Of kijk je naar de andere kant voor je eigen welzijn?
Dit klinkt nu zeer egoïstische, maar dit is het niet. Je kunt niet riskeren de bron van inkomsten te verliezen, anders breng je jezelf en het bedrijf in gevaar.
Dan kun je de vraag stellen: is het belangrijker bij je principes te blijven of is het belangrijker dat je jezelf niet in gevaar brengt.
Met dit dilemma zit elk populaire perskanaal. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, zoals de VRT.
Dit is een overheidsinstelling waar we allemaal voor betalen. Dus hebben geen druk van adverteerders. Deze artikels moeten dan wel (in theorie) 100% neutraal zijn.
Dit vormt een nieuw probleem, als alle artikels neutraal zijn is er geen ruimte voor een gesprek. Geen ruimte voor eigen interpretatie of provoceren. Is dit de oplossing?
Op het spectrum hebben we dus twee boosdoeners:
• De adverteerders die ons beperken in wat we wel en niet kunnen over schrijven.
• De neutraliteit die sommige instellingen moeten behouden en zo het provoceren beperkt.
Elke perskanaal wordt getreiterd door één van de twee.
Daarom moet er een nieuwe soort journalistiek komen, een journalistiek gericht op het informeren, distilleren en provoceren:
1. Het doel is een kanaal vrij van adverteerders. Geen druk van grote corporaties die dicteren wat wel en niet kan. Maar het blijft economische gegeven, de journalisten verdienen ook hun boterham. De oplossing zou enkel Ngo’s toelaten om te adverteren, ze hebben hetzelfde doel als dit kanaal, mensen informeren en provoceren.
2. Geen betaalmuur. Iedereen is vrij zich te laten informeren door de inzichten van de journalist, zijn bevindingen. Zonder dat men eerst moet betalen.
3. Er zijn drie soorten journalistiek die worden toegepast, elk met een eigen doel.
a) De onderzoeksjournalistiek: Hier is het idee lang de tijd te nemen over onderwerpen die ertoe doen. Het doel is mensen informeren met feiten. Hun iets laten bijleren. Hier zijn twee punten essentieel:
➤ “Kwaliteit boven kwantiteit” Het is belangrijk dat je de mensen hun interesse net verliest. Je moet de nodige info beknopt, simpel en logisch presenteren. Zodat iedereen het kan begrijpen en er uit kan leren.
➤ “Grafische is koning” Je moeten mensen kunnen overtuigen het artikel te lezen en erbij te blijven. Dit is moeilijk als het een saaie zwart-wit tekst is. Daarom moeten er goede en overzichtelijke grafische elementen aanwezig zijn.
b) Debatten: Het is belangrijk een gesprek te hebben over onderwerpen. Hier zijn verschillende invalshoeken de sleutel. Daarom zouden journalisten gesteund worden om over hetzelfde onderwerp hun verschillende invalshoeken of meningen naast elkaar te kunnen leggen. Het is wel belangrijk dat de argumenten uit een objectieve standpunten komen. Er mag geïnterpreteerd worden, maar niet gestimuleerd. Het doel is mensen te provoceren, beide invalshoeken naast elkaar kunnen lezen en hun eigen mening kunnen vormen.
c) Educatieve: Educatieve journalistiek is honderd procent neutraal. Het doel is mensen iets bij te leren, hun kijk op de wereld verruimen. Dit kan bevoordeeld door een onderwerp duidelijk, grafische en simpel uitleggen in een website of video
Deze vorm van journalistiek is traag, er zijn geen fait divers en is gebaseerd op feiten.
Het heeft als doel mensen aan het denken te zetten, in gesprek te laten gaan. Mensen voor hunzelf laten denken en niet bepaald door wat andere verwachten of willen.
Het neemt een stap terug en geeft ons een breder beeld van de werkelijkheid. Het doorbreekt de conservatieve gedachten en toont ons begrip voor elkaar en de wereld.